Educatief

Doen is leren

NiTinol geheugenmetaal

 6,00

Wissen

Beschrijving

Metaaldraad van NiTinol geheugenmetaal. NiTinol geheugenmetaal is een legering van nikkel en titaan.

NiTinol geheugenmetaal heeft als vreemde eigenschap dat het een geheugen voor vorm lijkt te hebben. Als een stuk NiTinol geheugenmetaal bij kamertemperatuur wordt verbogen en vervolgens wordt verwarmd tot 50 °C dan buigt het weer terug in de oorspronkelijke vorm. Dit is eenvoudig te demonstreren door het draadje flink te verbuigen en dan in een kopje heet water te doen, het buigt direct terug. Het kan vele keren worden herhaald.

Een nieuwe vorm ‘aanleren’ gaat door het NiTinol geheugenmetaal allereerst in de gewenste vorm te buigen. Hou deze vorm met een tang vast en verwarm de draad in een kaarsenvlam. Laat de draad langzaam afkoelen tot kamertemperatuur.  Zodra de draad geen neiging meer heeft om terug te buigen is de nieuwe vorm ‘aangeleerd’. Vervolgens kan het worden verbogen en zal bij verwarmen tot 50 °C terugspringen in de nieuw ingebakken vorm.

Het verschijnsel ontstaat doordat de legering in twee verschillende kristalstructuren kan voorkomen. Bij 30-50 °C verandert de voorkeursstructuur van de legering. Deze is, bij een hoge temperatuur, die voor de austeniet structuur die kubisch is. Bij lagere temperatuur is er voorkeur voor de monokliene martensiet structuur. De martensiet structuur is zeer flexibel, maar bij overgang naar de austeniet structuur blijkt dat op deeltjesniveau weinig is veranderd: de oude structuur wordt weer hersteld.

Als de draad te sterk wordt verhit kan de geheugeneigenschap verloren gaan.

Let op! De naam NiTinol wordt ook wel gebruikt voor andere nikkel-titaan legeringen, maar niet al deze soorten hebben de geheugeneigenschap. Zo is er ook een superelastische soort: interessant op z’n eigen manier, maar niettemin iets heel anders.

De diameter van de draad is ongeveer 0,8 mm.

Uitvoering

à 10 cm, à 1 meter