De Hekserij

Benzoëtinctuur is lastig qua dosering, de sterkte is niet altijd gelijk, dus de conserverende werking ook niet. Onze benzoëtinctuur bevat ongeveer 12 gram Benzoë Siam per 100 gram tinctuur. Verder is het een zeer plakkerig goedje. Eventuele vlekken kunnen het beste met gedenatureerde alcohol van 96% of isopropylalcohol worden verwijderd.
Mensen die voor andere benzoë verbindingen (benzoëzuur, natriumbenzoaat, parabenen) allergisch zijn, zijn dit als regel ook voor benzoëtinctuur.

De werking van benzoëtinctuur is niet zo goed en betrouwbaar als van veel andere conserveermiddelen, het wordt in professionele cosmetica dan ook niet of nauwelijks gebruikt.
Benzoëtinctuur is vooral actief tegen de meeste schimmels, maar sommige bacteriën kunnen er ook niet goed tegen. Tegen melkzure bacteriën en pseudomonaden is het weinig bruikbaar, gebruik benzoëtinctuur dan ook altijd in combinatie met een middel dat juist goed tegen deze micro-organismen werkt.

De INCI naam van benzoëtinctuur is Alcohol, Styrax tonkinensis.

Gebruik benzoëtinctuur in een concentratie van 0,1 tot 1,0% in je cosmetica bij een pH van maximaal 4. Het is geen wettelijk toegestaan conserveermiddel, maar kan als parfumstof worden beschouwd.

Een nadeel van Benzoëzuur is dat het alleen effectief werkt in een sterk zure omgeving. Bij een pH boven de 3 is het maar gedeeltelijk actief. Een pH van 3 is erg zuur, als regel zullen alleen extra zure shampoo, zure lotions en deodorants zuur genoeg zijn. Bij een pH boven de 5 is het meestal niet zinvol om benzoëzuur te gebruiken.
Verder is een beperkt aantal mensen overgevoelig voor benzoëzuur. Als regel zijn deze mensen ook overgevoelig voor benzoëtinctuur, natriumbenzoaat en parabenen.
Benzoëzuur is vooral actief tegen de meeste schimmels, maar sommige bacteriën kunnen er ook niet goed tegen. Tegen melkzure bacteriën en pseudomonaden is het weinig bruikbaar, gebruik benzoëzuur dan ook altijd in combinatie met een middel dat juist goed tegen deze micro-organismen werkt.

De INCI naam van benzoëzuur is Benzoic Acid.

Gebruik benzoëzuur in een concentratie van 0,1 tot 0,5% in je cosmetica, bij een pH van maximaal 5. De wettelijk maximaal toegestane dosis is 0,5%. Benzoëzuur is toegestaan in BDIH producten.

Benzylalcohol is een van de weinige door de BDIH geaccepteerde conserveermiddelen. Het zit in onze producten Parabeen en Rokonsal.

Een nadeel van benzylalcohol is dat het een kenmerkende eigen geur heeft, die overigens meestal acceptabel is, een beetje vanille achtig. Verder is een beperkt aantal mensen overgevoelig voor benzylalcohol.
Benzylalcohol is vrijwel alleen tegen bacteriën actief, met name tegen gram positieve bacteriën. Voor gisten en schimmels is het niet zo'n sterk conserveermiddel, vandaar dat het nooit als enige conserveermiddel kan worden gebruikt, maar altijd gecombineerd dient te worden met een middel dat sterk tegen schimmels werkt.
Benzylalcohol werkt het beste bij een pH van 5-6, maar in ieder geval een pH onder de 7.

Benzylalcohol wordt behalve in cosmetica en parfums ook voor andere doeleinden gebruikt. Eén van die doeleinden is als oplosmiddel voor hormonen en soortgelijke stoffen om in bloed of spieren te injecteren. De kwaliteit van onze benzylalcohol maakt deze ongeschikt voor dergelijke doelen. In het slechtste geval kan een dergelijk fout gebruik leiden tot de dood! Om deze reden zijn we terughoudend met de levering van benzylalcohol. Zie hier voor meer informatie.

De INCI naam van benzylalcohol is Benzyl Alcohol.

Gebruik benzylalcohol in een concentratie van 0,7 tot 1,0% in je cosmetica. De wettelijk maximaal toegestane dosis is 1,0%. Benzylalcohol is toegestaan in BDIH producten.

Het is al een aantal jaren in de mode om mengsels van geurstoffen te gebruiken als conserveermiddel. Waarschijnlijk is de achterliggende gedachte dat dit kritische consumenten minder afschrikt. Omdat deze mengsels te beschouwen zijn als parfum kan je simpelweg op de verpakking vermelden "parfum". Omdat verder in Europa in de wet is vastgelegd welke stoffen in cosmetica als conserveermiddel moeten worden beschouwd kan je op de verpakking vermelden dat het product geen conserveermiddel bevat.
Biokons is zo'n mengsel van geurstoffen met een conserverende werking. Het nadeel van het gebruik van Biokons is dat niet goed te voorspellen is of, en zo ja hoe goed het in een bepaald product werkt. Er is nog weinig ervaring mee zodat niet duidelijk is welke factoren de werking tegenwerken. Om die reden altijd goed controleren of het product nog steeds goed geconserveerd is.

De INCI naam van Biokons is Parfum.

Gebruik Biokons in een concentratie van 0,3 tot 2,0% in je cosmetica. Er is geen wettelijke maximaal toegestane dosis.

Toen het in de jaren '70 op de markt kwam was het een wondermiddel: perfecte conservering bij lage dosis en afgezien van de giftigheid geen bijwerkingen. Inmiddels is een behoorlijk deel van de bevolking allergisch voor methyldibromo glutaronitril. Sinds 22 maart 2007 is het gebruik van methyldibromo glutaronitril, en dus ook van Euxyl K 400 in cosmetica verboden in de EU.

Om deze reden is Euxyl K 400 uit ons assortiment gehaald.
Voor wie het nog heeft: gebruik dit conserveermiddel beslist NIET in crèmes en andere cosmetica die op de huid blijven liggen, de kans op een allergische reactie is groot, dat is ook de reden dat het niet meer is toegestaan in cosmetica. Beter nog: gebruik het niet meer en gooi de voorraad die je eventueel nog hebt gewoon weg.

Fenylethylalcohol werkt vooral goed tegen bacteriën, veel minder tegen gisten en schimmels. Gebruik het daarom altijd in combinatie met een antischimmelmiddel. Bij een lagere pH werkt het aanzienlijk beter dan bij een pH boven de 7.

De INCI naam is: Phenyl ethyl alcohol.

Gebruik fenylethylalcohol in een concentratie van 0,5 tot 1,0% in je cosmetica. Er is geen wettelijke bovengrens.

Fenoxyethanol is een vloeistof met een lichte aan rozen herinnerende geur. Fenoxyethanol werkt vooral goed tegen gram positieve bacteriën. Het vormt daardoor een uitstekende combinatie met conserveermiddelen die vooral tegen schimmels werken, zoals parabenen. De werking wordt amper aangetast door de pH, elke pH in het bereik 3-10 voldoet.

De INCI naam is: Phenoxy ethanol.

Gebruik fenoxyethanol in een concentratie van 0,5 tot 1,0% in je cosmetica. De maximale concentratie is 1,0%.

Heliozimt is een conserveermiddel uit de stal van het Duitse TV-programma Hobbythek. In hun zoektocht naar een zo mild mogelijk conserveermiddel kwamen ze uit bij mengsels van een aantal synthetische parfumgrondstoffen. Heliozimt bestaat uit een mengsel van twee van die grondstoffen: hydrokaneelalcohol en heliotropine. Of Heliozimt werkelijk een mild conserveermiddel is is een kwestie van smaak. Hetzelfde geldt voor de claim dat het natuurlijk zou zijn. Wij vinden dat een wat vergaande claim omdat het gaat om een mengsel van synthetische geurstoffen.
Heliozimt heeft een paar nadelen, de geur is vrij sterk, de werking is wisselend en net als vrijwel elke geurstofcompositie is ook Heliozimt irriterend voor de huid, niet milder dan de alternatieven. Het belangrijkste nadeel is misschien wel dat er weinig over de werking bekend is, het is niet goed onderzocht. Het is daardoor niet bekend in welke gevallen het goed toepasbaar is en in welke gevallen niet.

Heliozimt bevat de stof piperonal. Piperonal -ook wel heliotropine genoemd- is een grondstof voor het maken van XTC. Om die reden is de handel in piperonal sterk beperkt. Aangezien wij nadrukkelijk niet willen bijdragen aan de verspreiding van illegale producten zijn wij terughoudend met de levering van Heliozimt. Zie hier voor meer informatie.

De INCI naam is: Parfum of (als je er voor kiest de volledige naam te gebruiken) Phenethyl carbinol, Piperonal.

Gebruik Heliozimt in een concentratie van 0,3 tot 1,5% in je cosmetica. Aangezien Heliozimt geen conserveermiddel volgens de wet is is er geen wettelijke bovengrens.

Omdat het zo beperkt bruikbaar is in cosmetica en omdat daardoor de vraag tegenviel hebben we kaliumsorbaat uit het assortiment gehaald.

Kathon CG is een breed spectrum conserveermiddel gebaseerd op isothiazolinonen. Het is geschikt voor vrijwel alle soorten cosmetica, tenzij het product niet samen gaat met bepaalde grondstoffen in het product, namelijk:
Amines als MEA's en DEA's (zorg in elk geval voor een pH onder de 6)
Zwaveldioxide, natriummetabisulfiet en vergelijkbare reductoren (kunnen als residu voorkomen in diverse grondstoffen)
Stearinezuur en fosforzuur
Cysteine
Zinkpyrithion
Eiwithydrolysaten als Nutrilan
Voeg Kathon CG toe bij een temperatuur van maximaal 50 °C en een pH van maximaal 9 (maar liever lager dan 7). Gebruik het bij voorkeur niet in cosmetica die in de buurt van de ogen wordt gebruikt. De aanwezigheid van kalk in het water (hard water) bevordert de stabiliteit van Kathon CG.

Kathon CG is met name geschikt bij gebruik van polysorbaten als Tween 20 en Tween 80 die veel andere conserveermiddelen uitschakelen. Ook is het een goed alternatief voor parabenen als deze om welke reden dan ook niet gebruikt kunnen worden.
Naast de werkzame conserveermiddelen methylchloroisothiazolinon (1,15%) en methylisothiazolinon (0,35%) bevat Kathon CG 23% magnesiumchloride en magnesiumnitraat als stabilisator. De rest bestaat uit water. In zuivere vorm is het product sterk irriterend en kan het oog beschadigen.

De INCI naam van Kathon CG is Methylchloroisothiazolinone, Methylisothiazolinone. De hulpstoffen mogen genoemd worden in de INCI declaratie, maar dat hoeft niet. Inclusief hulpstoffen luidt de INCI naam: Water, Magnesium Chloride, Magnesium Nitrate, Methylchloroisothiazolinone, Methylisothiazolinone.

Gebruik Kathon CG in een concentratie van 0,05 tot 0,1% in je cosmetica. De wettelijke limiet is 0,1%.

Methylparabeen is het meest gebruikte conserveermiddel in cosmetica.

Methylparabeen wordt net als andere parabenen veel gebruikt in cosmetica omdat het een aantal zeer prettige eigenschappen heeft:
- Het is zeer actief tegen schimmels en in mindere mate tegen gram positieve bacteriën
- Het is niet schadelijk voor de gezondheid van mensen, dieren en planten
- Het is niet milieugevaarlijk en breekt in het milieu snel af
- Het komt van nature voor in diverse planten en dieren en zou daarom "natuurlijk" genoemd kunnen worden
- Het is actief in een breed pH bereik, een pH van 5-6 is ideaal, maar van 3-8 is in veel gevallen ook mogelijk

Uiteraard zijn er ook nadelen, parabenen gaan niet altijd even goed samen met sterk geëthoxyleerde stoffen als Tween 20 en Tween 80 en in mindere mate wordt methylparabeen helemaal of gedeeltelijk onwerkzaam met bijvoorbeeld lecithine en eiwitten als elastine P en Nutrilan.
Verder mag methylparabeen goed werken tegen schimmels, tegen met name gram negatieve bacteriën werkt het niet of nauwelijks, dus gebruik het gecombineerd met een geschikte antibacteriële stof als fenoxyethanol of benzylalcohol.

Een nadeel van heel andere aard is het feit dat parabenen veel slecht in het nieuws zijn geweest de afgelopen jaren. Wij houden dit nieuws en alle andere informatie nauwlettend in de gaten en blijven -net als vrijwel alle wetenschappelijke instellingen, consumentenorganisaties, overheden en serieuze milieuorganisaties- van mening dat parabenen veilige en milieuvriendelijke stoffen zijn, methylparabeen is daarop geen uitzondering.

De INCI naam van methylparabeen is Methyl Paraben.

Gebruik methylparabeen in een concentratie van 0,1 tot 0,3% in je cosmetica. De wettelijke limiet is 0,4% naast een limiet van 0,8% voor alle parabenen samen in een product.

Een nadeel van natriumbenzoaat is dat het alleen effectief werkt in een sterk zure omgeving. Bij een pH boven de 3 is het maar gedeeltelijk actief. Een pH van 3 is erg zuur, als regel zullen alleen extra zure shampoo, zure lotions en deodorants zuur genoeg zijn. Bij een pH boven de 5 is het meestal niet zinvol om natriumbenzoaat te gebruiken.
Verder is een beperkt aantal mensen overgevoelig voor natriumbenzoaat. Als regel zijn deze mensen ook overgevoelig voor benzoëtinctuur, benzoëzuur en parabenen.
Natriumbenzoaat is vooral actief tegen de meeste schimmels, maar sommige bacteriën kunnen er ook niet goed tegen. Tegen melkzure bacteriën en pseudomonaden is het weinig bruikbaar, gebruik natriumbenzoaat dan ook altijd in combinatie met een middel dat juist goed tegen deze micro-organismen werkt.

Natriumbenzoaat wordt ook toegepast als conserveermiddel in zure levensmiddelen, zoals cola en om zure producten als bijvoorbeeld inkt te conserveren. Ook zijn er pyrotechnische toepassingen.

De INCI naam is: Sodium Benzoate.

Gebruik natriumbenzoaat in een concentratie van 0,2 tot 0,6% in je cosmetica. De wettelijk maximaal toegestane dosis is ongeveer 0,6%.

In de afgelopen jaren waren er regelmatig berichten in de media dat parabenen borstkanker zouden veroorzaken. Dit is pure onzin, er is nooit enig verband aangetoond tussen borstkanker en parabenen en er is ook geen enkele aanleiding dat dit verband er zou zijn. Helaas hebben een aantal milieuorganisaties besloten parabenen in de ban te doen. Waarom is onduidelijk, want parabenen zijn niet alleen relatief veilig, het zijn ook goed afbreekbare stoffen. Gevolg is nu dat sommige fabrikanten parabenen in hun cosmetica hebben vervangen door minder veilige en minder milieuvriendelijke stoffen.
Voor wie sceptisch is: organisaties die kennis hebben van kanker, zoals Het Koningin Wilhelmina Fonds geven ook op hun site aan dat er geen reden is om parabenen te mijden.

Wel een reden om geen parabeen te gebruiken is als je overgevoelig bent voor benzoëzuur en aanverwante stoffen. Gebruik in dat geval ook geen natriumbenzoaat, benzoëzuur en benzoëtinctuur.

Naast parabenen bevat Parabeen Hx de stof benzylalcohol. Dit is een stof die speciaal tegen bacteriën werkt, terwijl de parabenen meer geschikt zijn tegen schimmels. Omdat benzylalcohol een schadelijke stof is moet ons product Parabeen Hx ook als schadelijk worden geëtiketteerd.

De precieze samenstelling van Parabeen is:
68 % Benzylalcohol
26 % Methylparabeen
6 % Propylparabeen

Parabeen kan tegen alle soorten micro-organismen ingezet worden. Het is een zogenaamd "breed spectrum" conserveermiddel. Het kan gebruikt worden in een pH bereik van 4 tot 8.

De INCI naam is: Benzyl Alcohol, Methylparaben, Propylparaben.

Gebruik parabeen in een concentratie van 0,4 tot 1,0% in je cosmetica. De wettelijk maximaal toegestane dosis is ongeveer 1,5%.

Er is ook een nadeel, Rokonsal BSB-N werkt alleen in producten met een pH van 5 of lager, dat is behoorlijk zuur. Om die reden zal het in een crème als regel niet bruikbaar zijn, maar in een extra zuur gemaakte shampoo kan het prima voldoen.

De INCI naam is: Benzyl Alcohol, Glycerin, Benzoic acid, Sorbic acid (benzylalcohol, glycerine, benzoëzuur, sorbinezuur). Rokonsal BSB-N is een merknaam van ISP. Buiten Europa heet het Optiphen BSB-N.

Gebruik Rokonsal BSB-N in een concentratie van 0,3 tot 0,6 % in shampoo, douchegel en dergelijke. Als je toch een crème wil conserveren met Rokonsal BSB-N gebruik dan het maximale percentage dat de fabrikant adviseert van 1,0%. Zorg in beide gevallen voor een pH van maximaal 5! De wettelijk maximaal toegestane dosis is 1,5%.

Zoals in de inleiding al aangegeven lezen we nog steeds regelmatig in (niet wetenschappelijke) boeken dat vitamine C en vitamine E een conserveermiddel zouden zijn. Dat zijn ze echter niet. Vitamine C zal net als elk ander zuur wel iets kunnen helpen omdat veel schadelijke schimmels en bacteriën niet zo goed tegen zuur kunnen ( daarom is het goed voor onze gezondheid dat de huid een beetje zuur is), maar die werking is als regel onvoldoende voor een goede conservering van cosmetica.
Vitamine C en vitamine E zijn daarnaast uitstekende antioxidanten: ze beschermen het product tegen de invloed van zuurstof. Het is daarom een goed idee om wat vitamine E (of beter nog: Antirans) toe te voegen aan elke crème, maar nogmaals, om schimmels, gisten en bacteriën tegen te werken is een goed conserveermiddel noodzakelijk.
Als alternatief kan je de producten invriezen of in de koelkast bewaren, de houdbaarheid is vergelijkbaar met die van veel etenswaren. Afhankelijk van het soort product en de precieze samenstelling kan je het enkele dagen tot vele maanden goed houden in de koelkast.